Starfsleyfi fiskþurrkunar að Laugum fellt úr gildi vegna annmarka á málsmeðferð
Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála hefur fellt úr gildi ákvörðun heilbrigðisnefndar Norðurlands eystra um útgáfu starfsleyfis vegna fiskþurrkunar Samherja að Laugum í Reykjadal. Úrskurðurinn byggir á því að við útgáfu starfsleyfisins hafi heilbrigðisnefndin ekki byggt á fullnægjandi gögnum við mat á ástandi fimm vatnshlota í nágrenni við starfsemina.
Rekstur fiskþurrkunar að Laugum hefur að öllu leyti verið í samræmi við útgefið starfsleyfi og þær kröfur sem til starfseminnar eru gerðar, enda eru engar athugasemdir gerðar við framkvæmdina í úrskurðinum. Áhrifamat vegna umsóknar Samherja um starfsleyfið var á sínum tíma unnið af verkfræðistofu í samræmi við leiðbeiningar Umhverfis- og orkustofnunar og var matið samþykkt af heilbrigðisnefnd.
Úrskurðurinn sem nú liggur fyrir snýr því ekki að vanköntum á starfseminni sem slíkri eða brotum gegn útgefnu starfsleyfi, heldur um mismunandi túlkun á kröfum til upplýsinga í gagnagrunnum ríkisins, milli opinberra stofnana. Úrskurðurinn hefur ekkert með starfsemina að gera eða hvort starfsemin hafi áhrif á umhverfi sitt.
Mjög íþyngjandi úrskurður
Sú ákvörðun úrskurðarnefndar að fella starfsleyfið úr gildi fyrirvaralaust er mjög íþyngjandi fyrir fyrirtækið og starfsfólk þess. Um 20 manns starfa í fiskþurrkuninni að Laugum og er um að ræða stærsta vinnustaðinn á svæðinu fyrir utan sveitarfélagið sjálft.
Í úrskurðinum var ekki tekið tillit til þeirrar umhverfisvöktunar sem starfsleyfið setur skilyrði um. Samkvæmt vöktunaráætluninni var gerð mæling á Reykjadalsá nú í ágúst, en áin tilheyrir því vatnshloti sem næst stendur verksmiðjunni. Þær mælingar sýna að ástandið á ánni er mjög gott og ekki vart mengunar frá verksmiðjunni. Teljast verður nær ómögulegt að áhrifin af völdum verksmiðjunnar séu meiri þegar neðar dregur í vatnakerfinu.
Í úrskurðinum segir “…verður að telja að heilbrigðisnefnd Norðurlands eystra hafi ekki uppfyllt þá skyldu sem á því hvíldi skv. 3. mgr. 28. gr. og 12. gr. laga nr. 36/2011 um að gæta að stefnumörkun um vatnsvernd í gildandi vatnaáætlun og sjá til þess að ástand þeirra vatnshlota sem verða fyrir áhrifum af völdum starfsemi leyfishafa myndi ekki versna. Breytir engu í þeim efnum þótt niðurstaða fyrirliggjandi áhrifamats hafi verið sú að starfsemin leiði ekki til þess að umhverfismarkmið vatnshlotanna náist ekki…”
Öll skilyrði starfsleyfis hafa verið uppfyllt
Heilbrigðisnefnd Norðurlands eystra samþykkti þann 3. júní sl. að gefa út nýtt starfsleyfi fyrir heitloftsþurrkun fiskafurða að Laugum. Starfsleyfið var veitt með ströngum skilyrðum um mengunarvarnir og reglubundna vöktun, á grundvelli þess að ráðist hafði verið í miklar og kostnaðarsamar endurbætur af hálfu Samherja árið 2025 til þess að uppfylla auknar kröfur. Framkvæmdir fólu meðal annars í sér uppsetningu DAF hreinsibúnaðar fyrir frárennsli og ozon-hreinsun á útloftun sem hvoru tveggja eru þekktar aðferðir við hreinsun, ásamt aðgerðum til að draga úr hljóði frá starfseminni. Niðurstöður mælinga sýna að aðgerðirnar skiluðu tilætluðum árangri og hafa öll gildi verið innan marka starfsleyfisins.
Unnið er að nánari viðbrögðum við úrskurðinum sem munu miða að því að starfsemin geti haldið áfram.
